Astronieuwtjes


ZENIT - Astronieuws

MeerKAT-radiotelescoop brengt Melkwegcentrum in beeld
MeerKAT_Radio_Telescope.jpg Vandaag is de MeerKAT radiotelescoop in Zuid-Afrika officieel in gebruik gesteld. Ter gelegenheid daarvan is een nieuwe opname gepresenteerd van het centrum van onze Melkweg – de duidelijkste ‘radiofoto’ van dit gebied tot nu toe. Het Melkwegcentrum staat in de richting van het sterrenbeeld Boogschutter, op ongeveer 25.000 lichtjaar van de aarde. Het is gehuld in dichte wolken van gas en stof, waardoor het met normale telescopen niet waarneembaar is. Op infrarode, röntgen- en radiogolflengten is dat stof echter min of meer doorzichtig. Eerder dit jaar, op 25 mei om precies te zijn, is ook de MeerLICHT-telescoop geïnaugureerd. Deze in Nederland gebouwde optische telescoop is het ‘oog’ van de 64 MeerKAT-radioschotels. MeerKAT en MeerLICHT gaan gelijktijdig de zuidelijke sterrenhemel scannen op onder meer sterexplosies. (EE)     Deze R4.4 miljard, 64 schotel Radiotelescoop luistert naar de relatief zwakke signalen vanuit de ruimte om wetenschappers te helpen begrijpen wat er gaande is in de verre uithoeken van het universum. Het zal uiteindelijk deel gaan uitmaken van de Square Kilometre Array (SKA) die 50 tot 100 keer gevoeliger is dan enige andere radiotelescoop op aarde. Met de MeerKAT kunnen astronomen dit kenmerkende gebied bekijken met behulp van infrarood-, röntgen- en radiogolflengten. Internationale onderzoekers hebben de beeldkwaliteit van de MeerKAT geprezen en het is al begonnen om vragen van drie decennia oud te beantwoorden. Het panorama komt overeen met een oppervlakte van ongeveer 1.000 lichtjaar bij 500 lichtjaar.
>> meer lezen

China investeert fors in ruimteonderzoek
Gamma-ray_bursts_ESO_eso0917a.jpg De Chinese Academie van Wetenschappen (CAS) heeft plannen bekendgemaakt voor de lancering van vier nieuwe wetenschappelijke satellieten, waarvan de eerste al in 2020 moet plaatsvinden. Het Chinese ruimteonderzoek, dat pas een jaar of tien geleden werd opgestart, begint dus goed op stoom te komen. De eerste van de nieuwe missies is de Gravitational Wave High-energy Electromagnetic Counterpart All-sky Monitor (GECAM). Deze bestaat uit twee satellieten voor de detectie van kosmische gammastraling die tegenover elkaar om de aarde gaan cirkelen. Op die manier kunnen ze voortdurend de complete hemel overzien. Hoofddoel van GECAM is de detectie van de uitbarstingen van gammastraling die gepaard gaan met zwaartekrachtgolven zoals die met LIGO worden gedetecteerd. Bij dit onderzoek krijgt GECAM ondersteuning van de Einstein Probe (EP), die de hemel zal afspeuren naar uitbarstingen van röntgenstraling, zoals die gepaard gaan met verschijnselen als gammaflitsen en botsingen tussen zwarte gaten.  De twee andere missies – de Advanced Space-based Solar Observatory (ASO-S) en de Solar wind Magnetosphere Ionosphere Link Explorer (SMILE) – zijn gericht op het onderzoek van de zon en de interactie tussen de zonnewind en de magnetosfeer van de aarde. SMILE is een samenwerkingsproject met het Europese ruimteagentschap ESA. Ook een vijfde grote ruimtemissie staat al in de steigers: de enhanced X-ray Timing and Polarimetry-missie (eXTP). Deze ambitieuze internationale röntgenmissie, die voor 2025 op het programma staat, is gericht op het onderzoek van (magnetische) neutronensterren en zwarte gaten. (EE)
>> meer lezen


Picture of The Week

Zwemmende maan
Deze fotomontage toont een vertrouwd kosmisch object — de maan — op een heel ongewone manier. ESO-fotoambassadeur Petr Horálek legde deze fotoreeks vast tijdens zijn bezoek aan het hooggelegen observatorium Paranal van ESO in Chili, waar de hemel opmerkelijk helder is. Hij nam foto’s van deze bloedrode maansondergang met intervallen van vijf seconden toen hij de maan door de donkere hemel zag wegzakken voordat deze uiteindelijk onder de horizon zonk (de beelden zijn chronologisch geordend van links naar rechts en van boven naar onder). De opvallende rode kleur op deze opnamen is te wijten aan atmosferische refractie. Naarmate de maan dichter bij de horizon komt, moet het gereflecteerde licht door steeds meer atmosfeer heen komen voordat het onze ogen kan bereiken. Dit betekent dat er aanzienlijk meer verstrooiing is. Met andere woorden, hoe meer lucht er is, hoe meer licht er verstrooid wordt. Van alle kleuren in zichtbaar licht verstrooit en breekt de aardatmosfeer rood licht het minst vanwege de langere golflengte, wat zonsondergangen en maansondergangen de karakteristieke oranjerode tint verleent. Naast de kleur zien we nog een ander opmerkelijk verschijnsel op deze opname, het schijnbaar golvende effect — de maan lijkt wel te smelten! Dit is wederom een atmosferisch effect; de lichtstralen worden hier op een ongewone en ongelijkmatige manier gebroken door luchtlagen met een verschillende dichtheid, temperatuur, luchtdruk en vochtigheid. De vorm van de maan lijkt ook afgeplat door de lenswerking van de atmosfeer, die het onderste gedeelte omhoog lijkt te duwen en zo een ovale vorm tot stand brengt. Deze verschijnselen worden allemaal teweeggebracht door differentiële refractie: elke laag van de aardatmosfeer werkt op een andere manier op het licht van de maan in, met dit vervormde effect als gevolg.
>> meer lezen