Neanderthalers in Noord-Nederland

Zondagmiddag 26 november om 13.00 uur aanstaande luidt in het Streekmuseum Volkssterrenwacht Burgum het startschot voor een symposium en aansluitende opening van een expositie over bodemvondsten van neanderthalers uit onze contreien. In een driedelige cyclus dit najaar, volgend voorjaar en najaar treden telkens verschillende aspecten van het archeologisch onderzoek naar deze vroege voorganger van de moderne mens voor het voetlicht.

 

De ouderen herinneren zich vast nog wel de spraakmakende vondsten midjaren zestig van de vorige eeuw door de grasmaaimachine-slijper Tjerk Vermaning, destijds woonachtig op een woonboot te Hooger-Smilde. Zijn ontdekkingen vormen een belangrijk onderdeel in de eerste aflevering uit de bovengenoemde serie. Deze vondsten bleken tien jaar na de ontdekking en wetenschappelijke opgraving vals verklaard en hoewel Vermaning tijdens het hoger beroep in Leeuwarden van betrokkenheid werd vrijgesproken, blijft de officiële wetenschap tot op de dag van vandaag bij haar standpunt van recent nagemaakte artefacten.

 

Deze eerste expositie –van 26-11-’17 t/m 31-03-’18- over dit onderwerp is tot stand gekomen met medewerking van APAN, Aktieve Praktijk Archeologie Nederland, een club van amateur archeologen uit Nederland die tot op de dag van vandaag volhoudt dat de vondsten van Vermaning onderdeel uitmaken van een sedertdien nog veel talrijker opgebouwde collectie vondsten gedaan op het Fries Drents plateau, de zogeheten Wâldgroep en Schuilenburg.

 

Samensteller van de eerste expositie is de kunstenaar Klaas Geertsma uit Groningen, zelf kleinzoon van de ontdekker van de eerste wél door de officiële wetenschap erkende vuistbijl van Wijnjeterp in 1939, Hein van der Vliet uit Lippenhuizen.

 

De expositie geeft allereerst een beeld van vondsten die zijn gedaan op de locaties van Vermaning destijds namelijk Hoogersmilde, Hijken en Eemster, alle in Drenthe.

Uit het Friese Ravenswoud is een vuistbijl aanwezig, het Oog van Ravenswoud, evenals talloze vondsten uit een proefopgraving bij de zandzuigerij Schuilenburg bij Eastermar, in de jaren negentig vorige eeuw, geleid door professor Henk Kars, destijds als petroloog verbonden aan de toenmalige Rijksdienst voor oudheidkundig Bodemonderzoek in Amersfoort. Voorts zijn vondsten aanwezig uit de stad Groningen, Rinsumageest, Noord-Burgum, Bakkeveen, Leek, uit zandgroeves te Wolvega, Een en Zuidbroek en van Texel.

 

Al deze vondsten van APAN-leden staan bekend onder de term Wâldgroep en zijn voornamelijk aangetroffen in graverijen van sloten en ten behoeve van de aanleg van pijpleidingen en/of afkomstig uit zandgroeves op het Fries-Drents keileemplateau.

 

Volgend voorjaar komen de recente ontdekkingen rondom een nieuwe vindplaats van artefacten van neanderthalers bij Assen aan de beurt en in het najaar wordt de cyclus afgerond met de verschijning van een nieuwe studie naar de Vermaningvondsten in relatie tot nieuwe ontdekkingen op het gebied van sporenonderzoek en achtergronden rondom het tot op de dag van vandaag voortdurende debat over echt of vals van deze artefacten tussen amateurs en wetenschap.

 

De Steentijdwerkgroep Fryslân-onderdeel van het Streekmuseum viert haar 25-jarig jubileum en biedt met deze serie lezingen en exposities een podium voor debat over deze oudste vondsten, ook uit Friese bodem. Voor en tegenstanders gaan met elkaar in gesprek en proberen mekaar van ieders gelijk te overtuigen.